27 czerwca w Toruniu Minister Edukacji Narodowej Anna Zalewska przedstawiła podsumowanie ogólnopolskiej debaty o edukacji, przedstawiając planowane zmiany w systemie edukacji w Polsce. Obejmują one m.in. powrót do ośmioklasowej szkoły podstawowej i likwidację gimnazjów, ale mają również zmienić obecne zasady nabywania przez nauczycieli stopni awansu zawodowego oraz sposób oceniania ich pracy.

Likwidacja gimnazjów i powrót do ośmioklasowej szkoły podstawowej

Zgodnie z planowanymi zmianami obecna szkoła podstawowa stanie się szkołą „powszechną”, w której uczeń będzie przechodził dwa poziomy edukacyjne – podstawowy w klasach I–IV oraz gimnazjalny w klasach V–VIII.

Obecne etapy zostaną więc wydłużone o rok, ale podział na przedmioty edukacyjne ma się pojawić już w klasie IV. Ma to spowodować łagodniejsze przejście między etapami. W tym "przejściu" pomóc ma także to, że klasy IV będą miały tego samego wychowawcę, którego miały przez pierwsze trzy lata szkoły.

Po szkole podstawowej uczniowie będą mieli do wyboru czteroletnie liceum ogólnokształcące, technikum lub w szkołę branżową.

Szkoły branżowe 

Szkoła branżowa zastąpi szkoły zawodowe i w założeniu będzie szkołą dwustopniową. Stopień pierwszy ma obejmować klasy I–III i umożliwiać zdobycie pierwszej kwalifikacji zawodowej (np. mechanika pojazdów samochodowych), a po drugim stopniu – drugiej kwalifikacji zawodowej (np. technika pojazdów samochodowych).

Ukończenie szkoły branżowej pozwalać będzie na zdawanie zawodowej matury z obowiązkowym językiem polskim, językiem obcym oraz matematyką. Zdanie matury zawodowej stanowić będzie przepustkę do kontynuowania kształcenia na wyższych studiach zawodowych, umożliwiających zdobycie tytułu licencjata. Jednak zdobycie tytułu magistra będzie możliwe wyłącznie wówczas, gdy uczeń podejdzie nie do matury zawodowej, a do takiej, do jakiej podchodzić będą uczniowie liceów i techników.

Według Anny Zalewskiej priorytetem nowego systemu edukacji zawodowej będzie włączenie w nią pracodawców, którzy mają mieć wpływ na tworzenie nowych zawodów oraz podstawy programowej. 

Okres przejściowy i wygaszanie gimnazjów

Pierwszy rocznik rozpocznie naukę z zupełnie nową podstawą programową w szkole podstawowej w roku szkolnym 2017/2018. Dla tych uczniów, którzy rozpoczną w tym czasie klasę I, szkoła będzie od początku realizowała podstawę obejmującą osiem klas.

W tym samym roku do gimnazjów nie trafi jednak kolejny rocznik, czyli uczniowie, którzy w tej chwili skończyli klasę V. Zamiast tego rozpoczną oni naukę w klasie VII szkoły powszechnej, czyli będą jednocześnie pierwszym rocznikiem należącym do okresu przejściowego, który rozpoczął jeszcze sześcioletnią szkołę podstawową, ale ukończył już szkołę ośmioletnią.

Okres przejściowy potrwa trzy lata, w czasie których klasy VII będą odbywać zajęcia w budynku szkoły podstawowej lub w budynku gimnazjum. Jest to spowodowane przewidywanymi przez Ministerstwo problemami lokalowymi w szkołach podstawowych, spowodowanymi wydłużeniem okresu nauczania.

Kolejne konsekwencje reformy będą odczuwalne w roku szkolnym 2019/2020, gdy do liceów, techników i szkół branżowych trafi podwójny rocznik uczniów, czyli pierwsi uczniowie kończący ośmioletnią szkołę powszechną oraz uczniowie kończący wygaszane trzyletnie gimnazjum.

Nowy system edukacji w założeniu ma doprowadzić do tego, że pomimo niżu demograficznego nie zajdzie konieczność zwalniania nauczycieli. W budynkach gimnazjów w okresie przejściowym realizowane będą zarówno zadania szkół powszechnych, jak i gimnazjów, a po okresie przejściowym gimnazja staną się szkołami powszechnymi, przy czym Minister Edukacji zauważyła, że edukacja w klasach I–VIII będzie mogła być realizowana w jednym, dwóch lub trzech budynkach, tak aby, nie marnując potencjału nauczycieli, nie marnować też samych budynków.

Takie założenia mogą oznaczać, że dotychczasowe gimnazja zostaną w jakiś sposób włączone w strukturę organizacyjną szkół podstawowych, co jednak niekoniecznie wyklucza zwolnienia – zależą one od konkretnych rozwiązań ustawowych reformy, które w tym zakresie jeszcze nie zostały zaprezentowane. 

Zmiany wywołują wiele kontrowersji. Mocny głos zabrał Związek Nauczycielstwa Polskiego, który na swojej stronie opublikował pytania do Minister Anny Zalewskiej, mające uświadomić ogrom zmian i ich nieodwracalne skutki, które zniszczą dotychczasowy postęp polskiej oświaty. Związek namawia też do podpisywania petycji w obronie polskiej szkoły.